home      PGL PGL Lasy
Państwowe
  blog edukatora          blog leśniczego          skrzydlate myśli     

autor Jarek   data 2015-01-20

Wichura pokonała pomnik przyrody

POMNIKAMI PRZYRODY, w rozumieniu aktualnych przepisów o ochronie przyrody są pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupienia o szczególnej wartości naukowej, kulturowej, historyczno-pamiątkowej i krajobrazowej oraz odznaczające się  indywidualnymi cechami, wyróżniającymi się wśród innych tworów.  Mają nie tylko duże znaczenie dla nauki, ale znacząco poprawiają estetykę krajobrazu, bo zwiększają jego różnorodność i podnoszą atrakcyjność. Często są one związane z określonymi wydarzeniami historycznymi lub wybitnymi postaciami naszej kultury narodowej.

Najczęściej są to sędziwe i okazałych rozmiarów pojedyncze drzewa, rzadziej krzewy lub  grupy jak np. te wiązy z okolic Wierzbna:

Pomnikami przyrody bywają także aleje, głazy narzutowe i skałki, źródła i wywierzyska, wodospady, jary, jaskinie. Za pomnik przyrody mogą zostać także uznane niewielkie powierzchnie (do 2 ha) wymagające ochrony ze względu na występujące na nich szczególnie rzadkie i cenne z przyrodniczego punktu widzenia zespoły roślinne (np. torfowiska, murawy) Najczęściej jednak z pomnikiem przyrody kojarzy się nam potężny, pojedynczy dąb:


Ostatnio bezmyślni ludzie zniszczyli kilka z nich wzniecając pożary. Tak zginęły lubuskie sławne dęby Napoleon i Chrobry.

Twórcą pojęcia „pomnik przyrody” jest niemiecki przyrodnik, podróżnik i geograf Alexander von Humboldt (1769-1859). Z odbytej do Ameryki południowej słynnej wyprawy naukowej sporządził szczegółowy opis, w którym m.in. przedstawił rosnące w Wenezueli olbrzymie drzewo z rodziny Mimosaceae zwane „Zamang”. Uważając je najstarsze i najpotężniejsze w tym kraju, porównywał je z drzewem smoczym (Dracena draco) z okolicy Orotawy na Wyspach Kanaryjskich i nazwał „pomnikiem przyrody”. Humboldt pisał:

„ Widok sędziwych drzew posiada w sobie coś wielkiego i wzniosłego, dlatego też naruszenie tych pomników przyrody (…) jest surowo karane.”

Ale czy można ukarać wiatr?

Wczoraj przeglądałem różne zakątki mojego leśnictwa planując szacunki brakarskie na 2016 rok, kończący 10-letni plan zadań ustalony dla mojego leśnictwa. Zadzwonił do mnie podleśniczy Irek z informacją, że w oddz. 84 wiatr połamał potężną topolę. Pojechałem tam sprawdzić co się wydarzyło, choć topola rośnie w towarzystwie drugiej poza lasem, przy gruntowej drodze gminnej. Obie tworzą pewnego rodzaju bramę przy dawnym trakcie i już wiele lat temu zostały uznane za pomniki przyrody.

Czy wiecie jak ustanowić pomnik przyrody?

Ustanowienie pomnika przyrody od sierpnia 2009 r. następuje wyłącznie w formie uchwały rady gminy, określającej nazwę danego pomnika, jego położenie, sprawującego nadzór, szczególne cele ochrony i inne szczegóły. Uchwała wymaga uzgodnienia z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska. Wcześniej istniał także tryb ustanawiania pomnika przyrody w drodze rozporządzenia wojewody, obecnie już nie funkcjonujący.

Zgłoszenia pomnika przyrody (poprzez wypełnienie wniosku i złożenie go w urzędzie gminy) może dokonać każdy (zarówno osoby prywatne jak np. szkoły czy stowarzyszenia). Przed złożeniem wniosku warto upewnić się w urzędzie gminy, nadleśnictwie czy u Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody czy drzewo nie jest objęte już ochroną.  Do wniosku należy dołączyć dokładny szkic, umożliwiający odnalezienie wnioskowanego obiektu w terenie oraz fotografie. Gdy jest to drzewo lub grupa drzew warto też pomierzyć ich obwody lub pierśnice ( średnice na wysokości piersi, czyli ok. 1,30m), choć nie jest to najważniejsze kryterium uznania za pomnik przyrody. Podane w specjalnej tabeli wymiary dla poszczególnych gatunków są tylko wskazówką.

Jeśli drzewo jest wyjątkowo dorodne, rozłożyste, rośnie w interesującym, często odwiedzanym punkcie i w jakiś sposób zaistniało w świadomości lokalnej społeczności, można je uznać za pomnik przyrody mimo mniejszych niż podane dolne pierśnice. I odwrotnie – jeśli drzewo rośnie w okolicy obfitującej w okazałe drzewa tego samego gatunku, a wiele z nich, znacznie okazalszych, zostało już uznanych za pomniki przyrody, to mimo osiągnięcia odpowiednich rozmiarów nie musi być uznane za pomnik przyrody.

 Dotychczas w Polsce za pomniki przyrody uznano blisko 35 tysięcy obiektów, w tym ponad 10 tysięcy utworzonych zostało w Lasach Państwowych.

Gdy dojechałem w okolice Policka do topól przy gminnej drodze zobaczyłem smutny widok:


Jedna z topól praktycznie przestała istnieć. Wiatr pogruchotał ją na kawałki. Połamane potężne konary całkowicie zatarasowały drogę:


Przypomniałem sobie, że w styczniu 2007 roku obie topole ucierpiały już od wiatru, który wtedy powalił w moim leśnictwie drzew na ponad 5 tys. m3 drewna:


Straty były tak duże, że reportaż na ten temat nakręciła gorzowska TVP 3. Skutki wichury stojąc na tle połamanych topól relacjonował wtedy młody reporter Mateusz Karkoszka:


Mateusz do dziś interesuje się sprawami przyrody ale także sportem i jest wiodącym dziennikarzem w regionalnej telewizji. Urzędnicy z UG Pszczew zajęli się wtedy topolami i po zabiegach konserwatorskich stały one kolejne lata ciesząc oko miejscowych i turystów swoją potęgą. Cóż, topole nie są jednak długowiecznymi drzewami i teraz pozornie nie taki silny wiatr łatwo pokonał pomnikowe drzewo. Zostało kompletnie zniszczone:


Zadzwoniłem do urzędu gminy z informacją o zdarzeniu. Pomnikowe drzewo przestało istnieć, została tylko z niego sterta drewna. Rada gminy może również, ale tylko po uzgodnieniu z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska, znieść wcześniej ustanowiony pomnik przyrody w przypadku utraty jego wartości przyrodniczych i krajobrazowych. Może też to zrobić w przypadku gdy jego zniesienie jest niezbędne dla zapewnienia powszechnego bezpieczeństwa lub w sytuacji,  gdy koliduje on z realizacją inwestycji celu publicznego. Tym razem pomnik uległ siłom przyrody, a krajobraz okolic Policka istotnie zmienił się. Dobrze, że w okolicy jest wiele potężnych drzew, szczególnie dębów, ale szkoda, że topola została pozbawiona towarzystwa siostry.

Leśniczy Jarek- lesniczy@erys.pl

 

 

Komentarze (3)

Jarek 29.01.2015 13:06:42
To prawda, bo dziś wielu ludzi, na szczęście chyba jednak jest to mniejszość, uważa drzewa drzewa za agresorów i producentów śmieci. Przecież drzewa przy drodze mogą zaatakować samochód, te blisko domu zagrażają ludzkiemu życiu, a poza tym śmiecą i kto ma to sprzątać? Dbajmy o drzewa nie tylko od święta, bo przecież drzewa podtrzymują świat, nasz świat...

~Konrad 22.01.2015 13:25:06
Wspaniałe drzewa, wielka szkoda Topoli. Nie sposób pogodzić się także z tym co spotkało ostatnio Napoleona i Chrobrego - tego drugiego zawsze chciałem i w końcu planowałem odwiedzić... niestety nie zdążyłem.

~Alors 29.01.2015 06:37:57
W moje okolicy coraz częściej dochodzi do zniesienia ustanowionego wcześniej pomnika przyrody ze względu na \\\"zapewnienie bezpieczeństwa\\\". Dotyczy to w szczególności pomników przyrody znajdujących się na cmentarzach i przy kościołach. Zamiast troszczyć się o drzewo, prościej jest je ściąć. To smutne... http://bip.malopolska.pl/pobierz/1123138.html http://bip.malopolska.pl/ugzabierzow/Article/get/id,956689.html

Dodaj komentarz

Wpisz swoje imię
Twój komentarz
Wpisz kod z obrazka   
Zdjęcie CAPTCHA Odśwież obrazek

LOGIN

 

Kategorie

Zasady (27)
Leśnictwo (100)
Drzewa (38)
Zwierzęta (109)
Leśniczówka (157)
Technika (22)

Archiwum

2007 (44)
2008 (101)
2009 (92)
2010 (84)
2011 (101)
2012 (103)
2013 (100)
2014 (78)
2015 (63)
styczeń (5)
luty (5)
marzec (6)
kwiecień (5)
maj (5)
czerwiec (6)
lipiec (5)
sierpień (5)
wrzesień (4)
październik (6)
listopad (5)
grudzień (6)
2016 (60)
2017 (52)
Kanał RSS - nowy

 
 
Serwisy internetowe Lasów Państwowych wykorzystują pliki cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich zapis lub wykorzystanie.
Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.
Akceptuję politykę prywatności
zamknij