Śmieci z lasu nie znikną, płoty z brzegów jezior również nie. Problemem nie jest brak prawa takiego jak w Parku Narodowym, ale kompletna nonszalancja i brak skutecznego egzekwowania istniejących już paragrafów.

Park Narodowy ma działać na terenie mniejszym niż obecny Park Krajobrazowy. Dla ochrony całości regionu to za mało. Skoro chcemy mieć cud natury, to obejmijmy całe Mazury  jakimś zintegrowanym programem ochrony. Uporządkujmy i egzekwujmy prawo budowlane. Promujmy ekologię i agroturystykę zamiast hotelowych kombinatów.

Pod względem ochrony przyrody dzieje się tu naprawdę dużo – jest Natura 2000, poza nimi zaewidencjonowane siedliska naturowe (obiekty cenne przyrodniczo o małej powierzchni), ostoje zwierząt i ptaków na taką skalę jak mało gdzie. Działa od wielu lat szereg placówek naukowych prowadzących poważne prace badawcze – wykorzystajmy te ośrodki zamiast tworzyć kolejne struktury urzędnicze. Zintegrujmy działania naukowców, leśników i samorządów lokalnych. Chrońmy drobne rolnictwo, dotujmy tradycyjną zabudowę – to są uroki które przyciągają tutaj turystów. Jeżeli z krajobrazu znikną drewniane stodoły, czerwona dachówka i stara cegła, to nikt nie będzie zainteresowany przyjeżdżaniem i oglądaniem zza trzymetrowych płotów nowobogackich rezydencji. Sam fakt powołania Parku Narodowego nic tu naprawdę nie wniesie. Potrzebny jest większy plan i szersze spojrzenie. Moim zdaniem.

Teraz rykowisko w zasadzie się już skończyło. Przez prawie miesiąc słuchałem byków ryczących na łąkach za domem, i były to wciąż te same głosy a więc i te same osobniki. Któregoś dnia nastąpiło przetasowanie – słychać było zupełnie nowe głosy dobiegające z innych niż poprzednio miejsc. Zamiąch i rejwach. Następnego dnia niemal wszystko ucichło. Odzywają się jeszcze czasem jakieś sztuki, ale główne rykowisko w tym sezonie na pewno już minęło. Moim zdaniem było „udane” – trwało długo dzięki pogodzie, od której wiele w tej kwestii zależy. Było sucho, nocami chłodno a w dzień gorąco. Głosy ryczących byków słychać było codziennie z naprawdę dużą intensywnością.

Z fotografowaniem raczej było kiepsko. Byki zaczynały się odzywać już dobrze po zmroku, ale najgłośniej ryczały ciemną nocą. Być może wiedziały o polującej w okolicy grupie zagranicznych myśliwych :)

P.S. Nie wiem jeszcze jak bezkrwawe łowy poszły koledze fotografowi. Spotkam go za parę dni to go wypytam...

Wykorzystałem więc pogodę i rozpocząłem prace na nowym zrębie zaplanowanym na ten rok. Zrąb jest na lesie mieszanym bagiennym – drzewostan prawie już obumarły (tzw. negatyw). Zabieg był przede wszystkim oczyszczający – pozyskałem raptem kilkadziesiąt metrów opału, bo taki to był surowiec. Teraz przygotowuję powierzchnię do odnowienia sztucznego (sadzenia), bo w tym miejscu odnowienie naturalne samoczynnie nie powstało.

Na zrębie zostawiłem biogrupę. Jest to fragment starego drzewostanu który nie został wycięty ponieważ podlega ochronie. Do takiego działania zobowiązuje nas zarządzenie dyrektora generalnego jak i wytyczne firmy certyfikującej naszą dyrekcję certyfikatem FSC. Ta biogrupa nigdy nie będzie użytkowana gospodarczo – drzewa się tam znajdujące będą mogły obumrzeć w sposób naturalny. Tak się akurat złożyło, że jest to teren zabagniony i trudno dostępny, a w dodatku jest tam nora bobrów.

O tym, że nora jest czynna, przekonałem się dzisiaj na własne uszy – wcześniej widziałem tylko ślady bobrowych działań. Ale dziś kiedy chodziłem po okolicy, słyszałem z nory chlupanie i zdenerwowane fukania – zwierzak nie był zadowolony z mojej obecności. W dodatku w wyniku suszy wejście do nory które do tej pory było ukryte pod wodą jest teraz doskonale widoczne. Poziom wody w tym miejscu musiał spaść o jakieś pół metra. Norę widać na zdjęciu – jest pod korzeniami kępy czeremchy.

Na łąkach za domem pojawiają się co najmniej dwa, ale bardzo trudno je zobaczyć przy dobrym świetle. Raczej wiedzą, że jest sezon łowiecki w pełni a myśliwi krążą po okolicy. Jelenie więc za dnia korzystają z naturalnych osłon (np. gęste łozowisko), dają się prowokować różnego rodzaju wabieniem – można nawet nawiązać z nimi „rozmowę” – ale trudno je zobaczyć. Przekonał się o tym znajomy fotografik, który przez kilka ostatnich dni próbował zrobić zdjęcie pod hasłem: „Jeleń na rykowisku”. Pomimo sporych wysiłków wyjechał ode mnie bez upragnionej foty.

Trzeba jednak przyznać, że fotografia przyrodnicza to bardzo trudna sprawa, a czasami na jedno ujęcie pracuje się latami. Czytałem kiedyś artykuł napisany przez bardzo znanych fotografów przyrody, rodzonych braci. Każde zdjęcie które publikują podpisywane jest inicjałami ich obu. Tłumaczą to tak, że nieważne jest który akurat nacisnął migawkę – bo w przygotowanych starannie ukryciach spędzają na zmianę długie godziny, a każde zdjęcie jest wynikiem ich wspólnej, ciężkiej, czasami kilkudniowej a czasami wieloletniej pracy.

Bo nie chodzi o to, żeby zrobić zwierzakowi zdjęcie, ale zrobić mu zdjęcie w jego naturalnym środowisku portretując jego naturalne, niezakłócone niczym zachowanie. Najpierw trzeba znaleźć miejsce – norę, gniazdo, miejsce żerowania lub bytowania. Poznać dokładnie okolicę, a także zwyczaje danego gatunku, bo im większa wiedza tym lepiej można się dopasować do warunków. Później zbudować ukrycie, jak najlepiej wtapiające się w otoczenie – budkę. Potem trzeba odczekać, aż zwierzyna przyzwyczai się do nowego elementu otoczenia i je w pełni zaakceptuje. A dopiero kolejny etap to żmudne czuwanie w budce z aparatem, przychodzenie tam wczesnym świtem lub późną nocą, o najdziwniejszych porach, żeby być gotowym w odpowiednim momencie. A budka fotografa to nie namiot na kempingu, tylko schronienie gdzie z trudem wciska się dorosły facet z aparatem i statywem, o położeniu się mowy nie ma, a wygód też nie uświadczysz żadnych.

Zdarzają się oczywiście przypadki, że wychodzi się na łąkę za domem i bach – widać jak na dłoni stado jeleni, jest czas na ustawienie statywu, robię zdjęcia jakie chcę (ogranicza mnie tylko obiektyw i jego przybliżenie) a zwierzaki mnie nie widzą lub nie chcą widzieć. Przyznam, że czasami sobie tylko patrzę i nawet nie chce mi się iść po aparat – ale przewagę mam taką, że mieszkam w miejscu, gdzie dom stoi od prawie stu lat i żadnej budki nie muszę stawiać. Zarówno budynki jak i ich otoczenie stanowią element krajobrazu taki jak łąki i las, a że czasem po podwórku przejdzie człowiek czy nawet pies zwierzętom najwyraźniej nie przeszkadza. Znam dobrze okolicę i w zależności od kierunku wiatru wiem którędy podejść na łąkę żeby jak najdłużej pozostać niezauważonym. Niemniej gdybym chciał zrobić dobre zdjęcie, to wiem, że musiałbym się bardzo przyłożyć.

Zasugerował, że sprzedawanie rumaków jednak nie ma sensu, bo przy dzisiejszych, niskich bardzo cenach za konie, nie dostanę dobrej sumy a zwierzaki pójdą nie wiadomo w jakie ręce. Nie są to konie-championy (czyli po występach na wyścigach albo pokazywane przynajmniej na WKKW – wszechstronnym konkursie konia wierzchowego) którymi warto handlować, ale bardzo przyzwoite konie z których użytkowania można mieć dużo przyjemności.

Tak więc przez parę dni codziennie po fajrancie podpatrywałem jego metody pracy z koniem, zarówno z ziemi jak i z siodła. Szkolenie opierało się na dobrze mi znanej metodzie naturalnej, czyli nagradzaniu konia za prawidłowe zachowania i utrwalaniu ich poprzez ćwiczenia. Część tych ćwiczeń wykonywałem już wcześniej z końmi sam, ale teraz zauważyłem, że dzięki nim można konia nauczyć dużo więcej niż mi się udało do tej pory. Oczywiście wszystko jest kwestią ilości poświęconego czasu i częstotliwości powtórzeń, zupełnie tak samo jak przy szkoleniu psa czy przy nauce języka obcego. Mechanizm uczenia jest niezmienny, a najlepsze wyniki uzyskuje się bez stosowania przymusu.

Natomiast następnego dnia dosyć przypadkiem znalazłem się w Wilanowie, gdzie trwał piknik z okazji 325 rocznicy Odsieczy Wiedeńskiej. Można było podziwiać pokazy tańców dworskich a także pokazy musztry różnych historycznych formacji wojskowych. Chłopaki strzelali z armat i muszkietów (czarno prochowych oczywiście, co nie jest taką łatwą sprawą), prezentowali stroje, broń i sposoby walki – było na co popatrzeć, szczególnie jeżeli walczyli na dwuręczne szesnastowieczne miecze.

Oczywiście dookoła, w parku przed pałacem były różne kramy - nastawione przede wszystkim na wielbicieli ekologicznego tudzież ”swojskiego” jedzenia typu chleb ze smalcem i ogórem kiszonym. Moja obserwacja była taka, że na różnych „wiejskich” festynach na których zdarza nam się bywać w wakacje większość takich kulinarnych atrakcji jest proponowana za darmo, natomiast tutaj ceny były raczej słone a porcje mikre. Na szczęście nie byłem głodny.

Najbardziej jednak zaskoczyło mnie spotkanie z kolegami z czasów kiedy brałem udział w produkcjach filmowych – okazało się, że wciąż pracują przy różnego rodzaju rekonstrukcjach historycznych – tym razem na potrzeby pałacu-muzeum w Wilanowie – i z dawnej pasji udało im się uczynić zawód. Ale patrząc z drugiej strony, to chodzenie na co dzień w delii i kontuszu chyba by mi się znudziło. Co innego od czasu do czasu ...eerfdbmlZXHInlsadlkxa

P.s. Ostatnie zdanie dopisała moja dwuletnia córka, którą trzeba mieć wciąż na oku.

Poza tym najcenniejszym surowcem na zrębie mam też zwykły surowiec tartaczny z którego jak się można domyślić powstają drzwi, okna, elementy konstrukcyjne domów i deski. Przy okazji wyrabiania surowca powstaje też tzw. papierówka czyli cieńsze fragmenty pnia pocięte na określone długości (standardowo2,50 m)

Po uprzątnięciu całkowitym surowca z powierzchni kiedyś czyszczono ją tak, że pozostałe na miejscu gałęzie palono na ogniskach. Teraz u mnie w leśnictwie pozostałości pozrębowe przerabia specjalna maszyna – rębak – która produkuje zrąbki czyli tnie wszystko co zostało na miejscu na bardzo drobne części. Zrąbki albo rozsypuje się potem na powierzchni, albo sprzedaje się na przykład do elektrociepłowni czy innych zakładów wykorzystujących biomasę. Na zrębie zostają tylko karpy (pieńki po drzewach). Kiedyś karpinę się pozyskiwało, obecnie się tego nie robi. Pozostają na miejscu do naturalnego rozkładu.

Jak już wszystko zostanie uprzątnięte, to najpóźniej w listopadzie powierzchnia zostanie zaorana w bruzdy. Pług odkrywa warstwę mineralną gleby w wąskich paskach (mniej więcej co 1,5m). Chodzi o to, żeby usunąć konkurencyjną roślinność dla siewek. Kiedy na taką odkrytą glebę wiosną spadnie nasionko sosny, to ma ono szansę urosnąć na tyle, że zanim na zaorany teren powrócą rośliny zielne, siewka będzie już na tyle duża, że żadna konkurencja jej nie zagrozi. Dzięki temu w przeciągu czterech lat można uzyskać piękne odnowienie naturalne (oczywiście jeżeli w pobliżu są nasienniki). Fundamentalne znaczenie ma jeszcze fakt, że zrąb należy wyciąć przed rokiem nasiennym (sosna rok temu kwitła, teraz są zielone szyszki które do jesieni dojrzeją, a wiosną się otworzą i będzie desant nasion. (U mnie w lesie uogólniając można stwierdzić, że rok nasienny zdarza się co dwa – trzy lata. Oczywiście sosna kwitnie i poza tym głównym cyklem, ale planując odnowienie naturalne trzeba ten rytm brać pod uwagę, bo od tego zależy udatność uprawy.

Ciekawie się złożyło, bo jedenaście lat temu rozpoczynałem na stażu pracę akurat w tym leśnictwie które w tym roku kontrolowałem. Inwentaryzacja nie była jakimś wielkim wyzwaniem, bo w całym kontrolowanym leśnictwie były raptem cztery stosy drewna do pomierzenia – dwadzieścia kilka metrów. Czyli czysta formalność. Kiedy natomiast komisja przyjechała do mnie, sprawa wyglądała trochę inaczej. U mnie było sto dwadzieścia metrów sześciennych (w sumie nie tak wcale dużo, bo mogło by być tysiąc, a pomierzenie tego dałoby komisji zajęcie na jakieś dwa- trzy dni.) Przyjęło się, że na inwentaryzację każdy leśniczy stara się mieć jak najniższy stan magazynowy. Ale oczywiście nie zawsze jest to możliwe.

P.S. Zdjęcie które zamieszczam nie ma za bardzo związku z tekstem, ale przysłał mi je kolega i bardzo mi się spodobało. Na zdjęciu las bukowy gdzie leśniczym jest z kolei mój inny kolega, absolwent wydziału leśnego. I na pewno też miał inwentaryzację...