home      PGL PGL Lasy
Państwowe
  blog edukatora          blog leśniczego          skrzydlate myśli     

autor Jarek   data 2015-12-08

Szukamy w ściółce i liczymy jesienne robaki

Każdy, kto  przynajmniej od czasu do czasu zagląda do moich blogowych zapisków z całą pewnością przyzna, że leśniczowie mają naprawdę wiele spraw na głowie i raczej nie mogą nudzić się w lesie. Gospodarka drewnem, jego pozyskanie w ramach prowadzenia różnych zabiegów gospodarczych, odbiórka czy sprzedaż zajmuje wiele czasu leśniczego i pomagającego mu podleśniczego. W dużych, intensywnych leśnictwach czasem pracuje nawet dwóch podleśniczych, którzy głównie wyznaczają trzebieże, odbierają i wydają z lasu drewno. 


 Las to jednak nie tylko drewno i leśnicy mają jeszcze wiele, równie ważnych jak gospodarka drewnem zadań. Każdy leśniczy wiele uwagi oraz czasu poświęca zdobywaniu wiedzy dotyczącej procesów zachodzących w przyrodzie, bo one znacząco wpływają na aktualny stan lasu. Nieustannie też kontroluje stan lasu i stara się przeciwdziałać różnym zagrożeniom. Jest wiele zagrożeń dla lasu i jego trwałości, a ich wykrycie i wczesna diagnoza mają kapitalne znaczenie dla stanu środowiska.

 

Każdego roku leśniczowie podejmują różne działania, które gwarantują trwałość istnienia lasu i zwiększają jego naturalną odporność na czynniki szkodotwórcze. Jakie to czynniki? Możemy je podzielić na trzy grupy.

Pierwsza- to czynniki antropogeniczne, bo sporym zagrożeniem dla lasu jest człowiek. Bo to ludzie wywołują pożary, zaśmiecają las i degradują go poprzez rozwój przemysłu.

Druga grupa- to czynniki abiotyczne, głównie ekstremalne zjawiska atmosferyczne (np. silne wiatry, śnieg, ulewne deszcze, wysokie i niskie temperatury, susza)

Trzecia grupa to czynniki biotyczne, czyli oddziaływanie na las owadów,  grzybów patogenicznych i  ssaków roślinożernych.

 

Las jest miejscem życia wielu gatunków owadów, stąd entomologia jest dla leśniczego ważną dziedziną wiedzy.  W specyficznych warunkach niektóre z owadów stanowią istotne zagrożenie dla lasu. Dlatego leśnicy bacznie przypatrują się owadom przez cały rok. Mój kolega ze Szklarskiej Poręby, który ma dom z najpiękniejszym widokiem na Szrenicę, ale kocha lubuskie jeziora i lasy zawsze podśmiechuje się ze mnie: „ Bo wy w tym lesie wciąż liczycie jakieś robaki”. To prawda i Janusz to sprytnie podpatrzył. Cały rok przypatrujemy się chrabąszczom i ich larwom-pędrakom, szeliniakom, zwójkom, borecznikom, cetyńcom i wielu, wielu innym owadom. Leśne owady dzielimy na:

  • szkodniki pierwotne, które atakują zdrowe drzewa – są to np. foliofagi, czyli owady zjadające liście czy igły drzew
  • szkodniki wtórne – atakujące i zasiedlające drzewa, które zostały osłabione w skutek działania innych czynników (suszy, przymrozków, uderzenia pioruna czy zanieczyszczeń przemysłowych).

     

Dlatego leśniczowie bacznie przyglądają się dzięciołom ostukującym drzewa, dzikom, które buchtują w dnie lasu i szukają tam nie tylko żołędzi czy bukwi ale też owadów. Zaglądają w korony drzew i na ich pnie, gdzie przesiadują motyle brudnice mniszki lub barczatki. Wypełniają przy tym wiele formularzy, kart i innych ważnych dokumentów, których zadaniem jest gromadzenie wiedzy o rozwoju i biologii owadów oraz zapobieganie gradacjom.


Tak nazywamy okresowe, masowe występowanie niektórych gatunków owadów, które stanowi poważne zagrożenie dla trwałości lasu lub jego części.

Właśnie dziś oddałem w nadleśnictwie formularz nr 11- wyniki jesiennych poszukiwań pierwotnych szkodników sosny oraz pudełka ze zebranymi owadami. To ważne zadanie, wykonywane późną jesienią, po przymrozkach, które zmuszają owady do zimowania w glebie, ściole, a czasem także w zakamarkach kory dolnych części pnia. W wielu kancelariach leśniczych zobaczymy takie gablotki


Utrwalają one wiedzę leśników i przypominają jakich owadów i w jakich postaciach możemy spodziewać się w trakcie jesiennych poszukiwań. Prowadzi się je na partiach kontrolnych, które reprezentują las, będący przedmiotem diagnozy. W moim leśnictwie 83 oddziały leśne reprezentuje 11 partii kontrolnych. Co roku w tych partiach kontrolnych szuka się owadów na dziesięciu półmetrowych powierzchniach próbnych rozmieszczonych w lesie w sposób schematyczny.

 Pracownicy „zula” pod nadzorem leśnika ( u mnie co roku zajmuje się tym podleśniczy Krzysztof) dokładnie, centymetr po centymetrze  przeszukują ściółkę leśną. Połowa powierzchni znajduje się przy pniach drzew (tam przeszukuje się także pień drzewa do wysokości 1,5 m). Druga połowa przeszukiwanych fragmentów lasu leży w odległości 1,5 metra od pni. Do dokładnego określenia położenia dziesięciu powierzchni do przeszukania służy ramka o wymiarach pół metra na metr, układana wg specjalnego schematu.


Miejsce przykryte ramką jest przeszukiwane centymetr po centymetrze. Najpierw przegląda się ściółkę, potem także wierzchnią warstwę gleby.

 Podczas poszukiwań znajduje się tam zielonkawe lub brunatne poczwarki poprocha cetyniaka, strzygonii choinówki z dwoma kolcami na końcu i okazałe zawisaka borowca.

 

 W ściole znajdujemy także larwy osnui gwiaździstej, beczułkowate kokony boreczników i gąsienice barczatki sosnówki.

Wszystkie znalezione larwy, poczwarki czy kokony zbiera się do tekturowych pudełek. Są one dokładnie opisane (nadleśnictwo, leśnictwo, oddział i numer partii kontrolnej). Wyniki wpisuje się do formularza nr 11 i  dostarcza się do biura nadleśnictwa, które wszystkie zebrane na swoim terenie materiały przekazuje do właściwego zespołu ochrony lasu (ZOL).


W ZOL specjaliści określają gatunek oraz zdrowotność, żywotność i potencjał rozrodczy znalezionych owadów. Jeśli w jakiejś części lasu pojawi się większa ilość zagrażających trwałości lasu owadów, a ich potencjał rozrodczy jest duży, to  poszukiwania będą powtórzone wiosną. Leśnicy wtedy obserwują tzw. „opór środowiska” i zachowanie zwierząt odżywiających się poczwarkami i larwami. Nie na darmo mówi się o dzikach, że to wrogowie pól i przyjaciele lasów. Nie dość, że poprzez intensywne buchtowanie wskazują leśnikom zagrożenie, to także często same rozprawiają się z nadmiarem poczwarek lub larw. Nie ma wtedy potrzeby organizowania zabiegów rozrzedzających populacje owada. Są to:

  • wykładanie i kontrola różnego rodzaju pułapek (feromonowych i klasycznych),
  • wyznaczanie i szybkie usuwanie z lasu drzew opanowanych przez owady
  • opryski preparatami, które uzyskały certyfikat dopuszczający ich stosowanie w lasach

 

Nasze, lubuskie lasy są raczej zdrowe i już od wielu lat podczas starannie przeprowadzonych jesiennych poszukiwań znajdujemy niewiele owadów. To świadectwo dobrej pracy leśników i

harmonii panującej w przyrodzie. Kolejne zadanie wykonane i nieuchronnie zbliża się koniec roku. W domach pojawiają się już świąteczne akcenty, bo przecież już chodził szczodry Św. Mikołaj


Kończymy ostatnie trzebieże i pora wybierać choinkę, bo przecież już niebawem będą najbardziej rodzinne święta Bożego Narodzenia.

 

Leśniczy Jarek- lesniczy@erys.pl

 

Komentarze (10)

~małgorzata 10.12.2015 10:20:54
Szkoda , że tak późno trafiłam na Pana , zawsze uwielbiałam las i kocham go nadal , tam spędzam najcudniejsze chwile , to co Pan pisze o pracy leśników jest cudne , potrzebne dla ludzi , żeby wiedzieli co znaczy praca w lesie i jak jest ważne to,że las, to nie tylko drewno .Pozdrawiam .Gośka .

Jarek 12.12.2015 22:06:34
Małgosiu- Nigdy nie jest za późno... Zapraszam do stałej, choć wirtualnej obecności w pszczewskiej leśniczówce i pilnej lektury. Dziękuję za odwiedziny, miły komentarz i serdecznie pozdrawiam.

~Ismena 14.12.2015 12:50:51
Witaj Jarku Rzeczywiście leśniczy na nudę nie może narzekać. A takie liczenie może być bardzo ciekawe. Liczby i statystyka to coś co lubię. Dlatego chętnie zobaczyłabym efekt liczenia, nawet robaków.... Pozdrawiam ciepłem i blaskiem adwentowych świec

Jarek 15.12.2015 22:54:13
Ismeno- dziękuję za pozdrowienia, zapewniam Cię, że leśniczy ma wciąż do czynienia z liczbami i statystyką, choć trudno, aby to było naszą pasją. Las jest znacznie ciekawszy niż liczby.

~Pieknodrewna.pl 06.01.2016 11:18:08
Dziękuję za piękne i pouczające teksty dostępne na blogu. W związku z artykułem pozwolę sobie zadać Panu pytanie dotyczące Puszczy Białowieskiej. Czy Pana zdaniem jedyną metodą na inwazję kornika drukarza jest wycinka zarażonych drzew? Czy w przypadku dużej ilości szkodników stosowanie np. pułapek feromonowych jest niewystarczające?

Jarek 06.01.2016 22:13:13
Dziękuję za miłe pozdrowienia, a o problemie Puszczy Białowieskiej wyczerpująco napisano tu: http://www.lasy.gov.pl/informacje/aktualnosci/puszcza-bialowieska

~Pieknodrewna.pl 07.01.2016 20:31:21
We wskazanym artykule jest mowa tylko o jednym ze sposób walki z kornikiem tj. o wycince zarażonych drzew. Nie ma ani słowa o innych metodach. Czy będą zastosowane? W wielu artykułach dostępnych na www.lasy.gov.pl podkreślana jest konieczność jednoczesnego stosowania wszystkich skutecznych metod walki ze szkodnikiem w przypadku jego gradacji (wycinka drzew, pułapki, korowanie, itd.). Stąd zapewne prezentowana strategia walki z kornikiem w Białowieży wzbudza tak duże kontrowersje...

Jarek 07.01.2016 22:04:53
Mam daleko do Puszczy Białowieskiej, stąd nie mam podstaw, aby się wymądrzać w temacie. Zapewne miejscowi leśnicy wiedzą lepiej jak ratować puszczę...

~rydz 23.11.2016 12:30:19
Witaj Kolego. Tam na zdjęciu przy jesiennych poszukiwaniach to nie osnuja lecz niezwinięty poproch. Pozdrawiam - bez urazy

Jarek 23.11.2016 22:02:50
Zgadza się, to poproch. Ten fragment tekstu nie jest podpisem do fotki tylko opowieścią co znajdujemy w ściółce. Ale dzięki za czujność, pozdrawiam Kolegę.

Dodaj komentarz

Wpisz swoje imię
Twój komentarz
Wpisz kod z obrazka   
Zdjęcie CAPTCHA Odśwież obrazek

LOGIN

 

Kategorie

Zasady (27)
Leśnictwo (100)
Drzewa (38)
Zwierzęta (109)
Leśniczówka (157)
Technika (22)

Archiwum

2007 (44)
2008 (101)
2009 (92)
2010 (84)
2011 (101)
2012 (103)
2013 (100)
2014 (78)
2015 (63)
styczeń (5)
luty (5)
marzec (6)
kwiecień (5)
maj (5)
czerwiec (6)
lipiec (5)
sierpień (5)
wrzesień (4)
październik (6)
listopad (5)
grudzień (6)
2016 (60)
2017 (52)
Kanał RSS - nowy

 
 
Serwisy internetowe Lasów Państwowych wykorzystują pliki cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich zapis lub wykorzystanie.
Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.
Akceptuję politykę prywatności
zamknij