home      PGL PGL Lasy
Państwowe
  blog edukatora          blog leśniczego          skrzydlate myśli     

autor Jarek   data 2014-01-22

Budki lęgowe i schrony - rodzinne, pożyteczne zajęcie na zimowe wieczory

W wielu zakątkach kraju mocno spadła temperatura, a co gorsza pada marznący deszcz i drzewa oraz krzewy są pokryte lodem. W zasadzie to mamy styczeń i to nic dziwnego, że mamy obecnie zimę, o czym niedawno przekonywała nas pewna pani polityk z wysokiego szczebla, ale to trudny czas dla ptaków. Mam nadzieję, że wielu z Was posiada dobrze zaopatrzone karmniki i spogląda przez okno na sikory kołyszące się na zawieszonej słonince. Długie zimowe wieczory to także dobry czas, aby w inny sposób pomóc ptakom w naszym otoczeniu i nie tylko ptakom…

Pomimo tego, że trudno odmówić leśnikom przyrodniczej aktywności i troski o los ptaków i zwierząt, w naszych lasach wciąż mamy niedostatek dziuplastych drzew. No a w mieście, gdzie wciąż wycina się lub przycina stare drzewa przy ulicach i w parkach? Pomiędzy domami, gdzie stare drzewa, szczególnie wypróchniałe i dziuplaste zagrażają ludziom oraz są systematycznie wymieniane na młode? Ptaki, które wiją gniazda w dziuplach i chronią się tam przed zimnem oraz wrogami, mają kiepski wybór lokum, a deweloperów „mieszkanek” dla nich nie widać…

Dziupla to najlepsze, naturalne miejsce lęgu i schronienia ptaków oraz  różnych zwierząt, stąd leśnicy bardzo o nie dbają.  Tam, gdzie brakuje dziuplastych drzew, np. w młodszych fragmentach lasu, wywieszają budki lęgowe różnych typów dla ptaków:

 oraz schrony dla nietoperzy:

Schrony dla bardzo pożytecznych „skrzydlatych myszy” wyglądają wewnątrz tak:

 

Są przystosowane do zawisania w nich nietoperzy głową w dół. Dla tych mało znanych zwierząt, które należą do jednej z najbardziej zagrożonych grup ssaków wieszamy także schrony z trocinobetonu:

 Mają one nie okrągły otwór jak budki dla ptaków, a wąską, prostokątną szczelinę i ich wywieszanie jest skuteczną metodą pomocy dla pożytecznych „batmanów”. Schrony i budki cieszą się sporym zainteresowaniem lokatorów, bo co roku każdy leśniczy zleca oraz dopilnowuje czyszczenia budek ze starych gniazd i przy okazji sprawdza ich zasiedlenie. W grudniu w moim leśnictwie było ogółem 355 budek lęgowych, które były w sezonie zasiedlone w 76 procentach. To bardzo dobry wynik! Co roku, właśnie zimą zawieszamy też nowe budki i schrony:

Schrony dla nietoperzy są wykorzystywane przez pożytecznych „batmanów” prawie w 100 procentach i w zasadzie nie trzeba ich czyścić. Nietoperze korzystają także chętnie, szczególnie późnym latem, z ptasich budek, aby spokojnie spędzić tam dzień. Wieczorem polują i zjadają mnóstwo nielubianych przez nas komarów. Warto im pomagać, a gdzie mają podziać się w mieście?

Ptaki nie mają dziuplastych drzew, a nietoperze nie mają dostępu do zakamarków dachów, obitych dokładnie blachą, ani do strychów, bo wiele z nich przerobiono na mieszkania. Wszystko zaklejono silikonem, uszczelniono pianką, obłożono styropianem. Warto pomyśleć jak im pomóc, bo w lesie łatwiej sobie poradzą, ale bliżej ludzi mają już nieco gorzej. Sztuczne dziuple to pomysł niemieckiego ornitologa H. F. Berlepscha z końca XIX wieku. Wzorował się on na dziupli dzięcioła i prowadził eksperymenty nad zasiedlaniem budek. Były różne pomysły na sztuczne dziuple:

 

Ta z prawej, to przedwojenna, „poniemiecka” dziupla ceramiczna, którą gdzieś zdobył mój Tata i przekazał mi w spadku, razem z zamiłowaniem do lasu i przyrody. Z lewej strony fotografii zobaczycie współczesną, toczoną w brzozowym drewnie dziuplę w kształcie żołędzia. Obie wiszą w mojej kancelarii leśniczego. Najczęściej w lesie spotkacie jednak popularne skrzynki dla ptaków:

 

 Ideę takich sztucznych skrzynek lęgowych rozpropagował w Polsce w XX wieku znany ornitolog prof. Jan Sokołowski. Warto poczytać w rozmaitych książkach lub poszperać w internecie na temat przeznaczenia i wymiarów budek dostosowanych dla różnych ptaków. Często takie informacje znajdziecie na ścieżkach przyrodniczych przygotowanych przez leśników:

 

Może warto zacząć budowanie tradycji dbania o ptaki w miastach poprzez zawieszanie im budek lęgowych? W mojej ocenie na razie niewiele ich widać poza lasem, na działkach czy w parkach. Niekoniecznie trzeba na ten cel wydawać pieniądze, szukać w specjalnych „salonach” czy zamawiać budki w sklepie internetowym. Łatwo zrobić je samemu, a wspólne budowanie budki dla ptaków czy schronu może być świetną, rodzinną zabawą! W każdym domu znajdzie się parę deseczek czy listew z jakiegoś opakowania. Może to być np. taka budka, z sosnowych deseczek po „Dębowej”:

Nie jest to naturalnie reklama wyrobu! W Zakopanem, na cmentarzu przy Pęksowym Brzyzku wisi budka w wersji „de luxe”:

Pomysłów może być wiele, warto je tylko dostosować wymiarami otworu do potencjalnego, spodziewanego lokatora, z czym z pewnością sobie poradzicie. W mieście warto np. wieszać skrzynki dla pustułek i jerzyków, bo to ich prawie naturalne środowisko!

To świetna okazja, aby pożytecznie i wspólnie spędzić zimowy czas przy budowaniu budki lub schronu, a potem obserwowaniu, kto z niej korzysta niedaleko naszego domu:

 Nic tak nie łączy ludzi jak wspólna praca i pasja. Z pewnością będziecie zdumieni, że ptaki tak szybko zaczną korzystać z naszego, niepowtarzalnego „lokalu”. Można także przy okazji zrobić np. prostą półkę dla jaskółki oknówki lub kopciuszka (naturalnie tam, gdzie nie będą kłopotliwymi dla ludzi lokatorami) lub mały karmnik, bo przecież zima dopiero się zaczęła. Obserwowanie ptaków to fantastyczne zajęcie, a przy własnoręcznie przygotowanej budce jeszcze bardzo pożyteczne.

 Pewnie nie powiesicie ich tyle, ile leśnicy mają w swojej ewidencji, ale warto własnoręcznie pomóc ptakom i nietoperzom. Wrażenia estetyczne z obserwacji pięknych ptaków są bardzo ważne, ale dodatkowo będzie pożytek dla parku, sadu i dla Was. Pamiętacie rycinę „z dawnej książki do przyrody” z sikorą, która siedziała na szalce wagi, a po drugiej stronie w równowadze jest sterta włochatych gąsienic? Także każdy nietoperz zjada co noc tyle owadów, ile wynosi masa jego ciała. Warto im pomagać…

 

Leśniczy Jarek- lesniczy@erys.pl

Komentarze (10)

~Ania 23.01.2014 08:22:30
Dziękuję za wartościowy - jak zawsze - wpis. Uczestniczyłam kiedyś w oczyszczaniu budek lęgowych w lesie, byłam przeszczęśliwa, bo nie dość, że poczucie \"dobrej roboty\" to jeszcze wszelkie gniazdka mogłam sobie zatrzymać i pięknie ozdabiały moją choinkę przez kilka sezonów świątecznych. Pozdrawiam i miłego dnia!

~Iza 23.01.2014 17:41:22
W moim ogrodzie są i karmniki i budki lęgowe. Bardzo się cieszę, kiedy widzę wiosną, że kolejny raz wprowadzili się do nich lokatorzy. Swoje domostwa zakładają w nich sikorki bogatki i mazurki. Na początku zachowują się bardzo ostrożnie, ale potem są już tak zaabsorbowane pielęgnacją i karmieniem piskląt, że w ogóle nie zwracają na nas ludzi uwagi i nie boją się. Nigdy tylko nie udało mi się zaobserwować momentu, w którym młode ptaszki opuszczają budkę. Po prostu jednego dnia, przychodzę z pracy, a ich już nie ma. Bardzo chciałabym kiedyś być świadkiem tego, jak maluchy wyruszają z gniazda w świat.

~Asia 24.01.2014 11:00:27
Budki eleganckie :) Tylko te schrony z trocinobetonu wyglądają, jak...bunkry jakieś. Za to nietoperze są przeurocze! Sztuczne dziuple, które masz w leśniczówce bardzo mi się podobają. I jedna i druga. Ta, którą zdobył Twój Tata przypomina trochę bombę lotniczą z II wojny światowej :) U mnie na działce, na gruszy, wisi budka lęgowa, z której co roku ochoczo korzystają szpaki. Pisku wtedy co niemiara. A pień gruszy trzeba było okręcić śliską wykładziną, bo wszystkie koty z okolicy chciały koniecznie zobaczyć z bliska młode szpaczki ;)

~Kasia 24.01.2014 14:16:14
U mnie w ogródku wisi karmnik, z którego najchętniej korzystają wróble;) Ale dzięki Panu postanowiłam zrobić chociaż kilka budek lęgowych, zawieszę je w moim małym lesie brzozowym, który mam za domem:)

~Robert 24.01.2014 18:15:36
W pobliżu mojego osiedla obserwuję coraz więcej budek lęgowych zarówno w ogrodach jak i w okolicznym mini leśnym kompleksie edukacyjnym, gdzie do budowy ptasich M1 dokładają się wszyscy mieszkańcy a w szczególności podopieczni miejscowej szkoły podstawowej. Często widuję zawieszane budki w zadrzewieniach śródpolnych w szczególności cieszą mnie pojawiające się budki dla przepięknych Pustułek. W zeszłym roku ogromną radość sprawiały mi Pustułki przesiadujące na krokwi sąsiedniego budynku mieszkalnego - z wielkim smutkiem zauważyłem masowo pojawiające się w takich miejscach \"KOLCZATKI DRUCIANE\" ZAPOBIEGAJĄCE PRZESIADYWANIU I BURZENIU ESTETYKI BUDYNKÓW MIESZKALNYCH. Wracając do budek lęgowych - unikajmy montowania patyczków (drążków) pod otworem wlotowym - sprzyja to jedynie plądrowanie budek przez czworonożnych rabusiów. Budki czyścimy od 16 października (koniec okresu lęgowego) do końca lutego. Ja jestem zwolennikiem czyszczenia październikowego gdyż wiele zimujących u nas Mazurków oraz Wróbli wykorzystuje budki jako zimowe schronienie i ma po takim czyszczeniu możliwość zebrania materiału na tzw gniazda zimowe przed nadejściem mrozów. Pamiętam moje pierwsze czyszczenie i inwentaryzację budek, kiedy byłem stażystą w L.P. Mogłem się przekonać, że zdarzają się budki, na których ciążyła klątwa [ :-)] a mianowicie po wspięciu się i odchyleniu ścianki przedniej otoczyła mnie ciemna chmura ....jak się po chwili okazało bardzo głodnych pcheł, na samo wspomnienie już się drapię po całym ciele. Pozostało mi w ten chłodny dzień rozebrać się do \"rosołu\" i starannie wytrząsnąć z agresorów każdą część garderoby. Jestem po dziś dzień zdumiony urodzajem stada pcheł jaki tam spotkałem i do tej pory nie mogę uwierzyć, że w takich warunkach mogły się wychować młode Modraszki i bez uszczerbku na zdrowiu opuścić gniazdo :-). Pozdrawiam Jarku. robertzdrojewski-naturephoto.manifo.com

~Bodzio 24.01.2014 21:53:31
http://www.lasy.gov.pl/zakladki/aktualnosci/zmiany-w-ustawie-o-lasach-przyjete-przez-sejm BROŃMY LASÓW PAŃSTWOWYCH !!!!!!!

~Jurand 24.01.2014 22:06:41
Idealnym dopełnieniem artykułu byłby link do strony z wymiarami budek oraz gdzie i jak je ulokować. Sam chętnie wykonałbym budkę dla nietoperzy tylko nie za bardzo wiem jak ja dobrze ulokować (wysokość, kierunek wlotu, poziom nasłonecznienia itd.)Co do sprzątania to zauważyłem ze zwierzęta czasem robią to same wyrzucając całą zawartość przez wlot. Ciekawostką dla mnie było to gdy po powiększeniu przez dzięcioła wlotu budkę zasiedliła wiewiórka.

~Robert 24.01.2014 22:58:57
Jurand, tutaj masz wszystko, budki, karmniki, jak dokarmiać itp. Polecam http://www.otop.org.pl/ptasie-porady/budki-legowe/

~Korka 10.03.2014 18:01:24
Proszę o podpowiedź czy pod otworem budki lęgowej trzeba montować patyczek?

~Maciek 30.09.2019 09:45:44
Nie montować patyczków na zewnącz budek one sobie swietnie dają rade tam wlatywać może być w środku zeby było im lżej wyjść a na zewnącz mogą przesiadywać drapieżniki np inne ptaki

Dodaj komentarz

Wpisz swoje imię
Twój komentarz
Wpisz kod z obrazka   
Zdjęcie CAPTCHA Odśwież obrazek

LOGIN

 

Kategorie

Zasady (27)
Leśnictwo (100)
Drzewa (38)
Zwierzęta (109)
Leśniczówka (157)
Technika (22)

Archiwum

2007 (44)
2008 (101)
2009 (92)
2010 (84)
2011 (101)
2012 (103)
2013 (100)
2014 (78)
styczeń (7)
luty (7)
marzec (7)
kwiecień (7)
maj (7)
czerwiec (7)
lipiec (6)
sierpień (6)
wrzesień (6)
październik (6)
listopad (6)
grudzień (6)
2015 (63)
2016 (60)
2017 (52)
Kanał RSS - nowy

 
 
Serwisy internetowe Lasów Państwowych wykorzystują pliki cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich zapis lub wykorzystanie.
Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.
Akceptuję politykę prywatności
zamknij