home      PGL PGL Lasy
Państwowe
  blog edukatora          blog leśniczego          skrzydlate myśli     

autor Jarek   data 2013-12-14

Historia leśnego munduru

Dzień 13 grudnia kojarzy się każdemu Polakowi z rokiem 1981 i wprowadzeniem stanu wojennego. Dobrze pamiętam ten mroczny czas. Na ulicach pojawili się uzbrojeni żołnierze i ”zomowcy”, a na drogach czołgi oraz transportery opancerzone. Wprowadzono godzinę milicyjną, cenzurowano listy i rozmowy telefoniczne, legitymowano ludzi przy byle okazji. Wtedy Wojciech Jaruzelski wygłaszał komunikaty w generalskim mundurze, a za chwilę wszyscy spikerzy TVP także czytali wiadomości tylko w wojskowych mundurach. Warto jednak kojarzyć 13 grudnia nie tylko z mundurem wojskowym i moro „zomowca” ale z  ważną  datą w blisko 200 –letniej historii munduru leśnika.

Mundur leśnika jest raczej słabo znany, bo w zasadzie ludzie rzadko mają okazję widywać leśników w wyjściowym mundurze. Kiedyś warszawskie Centrum Badania Opinii Społecznej przeprowadziło badanie rozpoznawalności munduru leśnika. Ankieterzy pokazali zdjęcie leśnika w mundurze wyjściowym:

I zadawali pytanie: „Z funkcjonariuszem jakiej służby kojarzy się Panu/Pani ten mundur?” Ludzie rozpoznający zielony mundur określali je w 21-22% jako mundury celników, służby granicznej i leśników. 12% ankietowanych mówiło, że to żołnierz, ok. 7%, że policjant, a niecałe 15% nie umiało odpowiedzieć precyzyjnie na pytanie. Jasne jest zatem, że tylko ok. 22% ludzi zna mundur leśnika.

Przywilej noszenia munduru jest wyrazem dowartościowania zawodu leśnika. Mundur leśnika to jego strój służbowy, wyróżnik ważnej społecznie roli i symbol zawodowej dumy. W zasadzie każdy mundur kojarzy się zwykle militarnie, bo jak czytamy w słowniku:

„Mundur wojskowy – charakterystyczny jednolity dla danej formacji wojskowej ubiór żołnierza. W języku polskim określenie to pojawiło się w XVIII w. i pochodzi z języka francuskiego – la monture lub niemieckiego – die Montur.”

My, leśnicy, nosimy go z dumą i tak jak wojskowi dbamy o to, by munduru nigdy nie splamić i dbać o jego, a tym samym o swój honor. Wszyscy „borowi” o tym doskonale wiedzą i śpiewają hymn leśników: „Ich mundur zielony, rycerska postawa, jak grom uderzenie prawicy, zarówno im praca, przyjemność, zabawa, to maszerują leśnicy…”.

Obecnie stoimy przed pewnymi zmianami we wzorach munduru, bo na ukończeniu są prace związane z wprowadzeniem nowego rozporządzenia ministra środowiska w tej sprawie. Bo to właśnie minister środowiska określa wzorzec leśnego munduru, odznaki, dystynkcje i osoby uprawnione do jego noszenia.

Warto jednak poznać ciekawą historię leśnego munduru związaną z datą 13 grudnia. Data ta jest swoistą cezurą dziejów leśnego uniformu. Według stosowanego dawniej w Rosji starego stylu kalendarza to właśnie 13 grudnia 1819 roku ujrzał światło dzienne dekret ustanawiający polski mundur leśny. Dlaczego według rosyjskiego kalendarza?

Historia polskiego munduru leśnego sięga czasów Królestwa Polskiego (Kongresowego). Pamiętacie co to Kongresówka? Było to „kadłubowe państwo polskie”, istniejące jako część składowa Imperium Rosyjskiego. Zostało utworzone decyzją kongresu wiedeńskiego. Wbrew obiegowym opiniom Królestwo Polskie było państwem suwerennym i niepodległym (do 1832 r.), posiadającym własną konstytucję, Sejm, wojsko, monetę i szkolnictwo z Uniwersytetem Warszawskim, a czynności urzędowe odbywały się w języku polskim. Imperator Rosji był jednocześnie Królem Polski i pod takim tytułem występował w Królestwie, którego symbolem była Polska Korona Cesarska.

 Mundur leśny ustanowił dekretem Aleksander I Romanow - car Rosji i król Polski, podnosząc jednocześnie status Administracji Leśnej Rządowej do rangi Królewskiego Korpusu Leśnego. Mundur ówczesnych leśników polskich wyglądał tak:

 

Określono wtedy wzory dystynkcji służbowych, krój oraz zieloną barwę stroju leśnika i zostało to zachowane do dziś. Od czasów Królestwa Polskiego aż po czasy nam współczesne polscy leśnicy noszą mundury z dystynkcjami i czapkami ozdobionymi haftem srebrnym, przedstawiającym liście dębowe i żołędzie. Godłem leśników od początku do dziś jest godło narodowe w postaci orła.

 Mundur XIX-wieczny był bardzo zbliżony do mundurów wojskowych okresu napoleońskiego. Pomimo faktu, że oficjalnym godłem Królestwa był czarny dwugłowy orzeł carski z polską tarczą herbową umieszczoną na jego piersiach, to godłem wojskowym pozostał Orzeł Biały. To właśnie ten orzeł znalazł się na białych guzikach mundurów oficerów leśnych oraz na ładownicach i czakach, stanowiących nakrycie głowy strzelców i strażników leśnych. Co ciekawe Imperialny Korpus Leśny w Rosji powołany został dopiero w 1837 roku, a wzorował się w organizacji i mundurach na doświadczeniu polskich leśników.

Więcej interesujących informacji  o historii munduru leśnego znajdziecie na stronie www.lesnymundur.zafriko.pl której autorem jest Leszek S. Pręcikowski.

Dziś godło i barwy narodowe wciąż towarzyszą leśnikom w niezmiennie zielonych mundurach:

Także panie w leśnych mundurach przywiązują wielką wagę do narodowego symbolu. Moja koleżanka, Ewa Wysocka z nadleśnictwa Chojna jest gorącą zwolenniczką takiej wersji damskiego krawatu do munduru:

Krawatnik jest oczywiście spięty guzikiem z orzełkiem. Leśny mundur przechodził różne metamorfozy. Bezpośrednio po zakończeniu II wojny leśnicy korzystali z mundurów z demobilu i np. w latach 50 XX wieku wyglądali tak:

Potem był czas wzorów typowo militarnych z "pagonami", gdzie mundur leśny bardzo przypominał wojskowy ale wyróżniały nas dystynkcje:

Wersja letnia i terenowa to pamiętna „olimpijka”, także zaczerpnięta z wojska:

Dzisiejsze mundury wyjściowe są rodzajem eleganckiego garnituru:

Mundur terenowy jest dziś „łaciaty” i ludzie mylą leśników z myśliwymi i wędkarzami:

Niebawem to się zmieni i mundur codzienny oraz terenowy będzie jednolicie zielony. Wprowadzona zostanie także koszula mundurowa na lato, aby nie pocić się w marynarce podczas upałów i wiele innych zmian, raczej na lepsze.

Mam nadzieję, że leśny mundur w każdej wersji (codziennej, terenowej i wyjściowej) nadal pozostanie mundurem i nie zostanie nazwany np. strojem korporacyjnym. Tradycyjne nawiązanie do munduru militarnego, jest wyróżnikiem  polskiego leśnictwa w Europie i podkreśleniem związku leśników z naszym państwem oraz ich uczuć  patriotycznych. Strój korporacyjny to określenie związane raczej ze sferą usługową, a nie z administracją państwową reprezentującą Skarb Państwa.

Ciekaw jestem Waszej znajomości leśnego munduru oraz oceny jego wyglądu i rozpoznawalności. Czekam na opinie i komentarze na zamieszczane na blogu oraz pod adresem jak niżej:

Leśniczy Jarek- leśniczy@erys.pl

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Komentarze (9)

~Asia 15.12.2013 10:47:56
Nie mamy gdzie widywać leśników w wyjściowych mundurach, to i nie wiedzą ludzie, jak taki mundur wygląda. A mundur terenowy...no też nie każdy, będąc akurat w lesie ma szczęście spotkać jakiegoś leśnika :) Co do zmian, to świetnie, że zostanie wprowadzona koszula mundurowa na lato,dawno powinni to zrobić ale co do do tego, żeby mundur terenowy stracił panterkę, to nie mam jakoś przekonania. Panterka wydaje mi się być praktyczniejsza :) Nie wiem, czy to prawda, ale mundur podobno trzeba umieć nosić. Może i coś w tym jest, bo zdarza się, że na niektórych taki mundur jakoś...dziwacznie leży :) Za to uśmiechnięty leśniczy stojący koło pani Ewy prezentuje się w mundurze na prawdę świetnie ! :) Tu na pewno sprawdza się to powiedzenie, że \"za mundurem panny sznurem\" ;)

~Młody 18.12.2013 17:02:17
Bardzo mnie irytuje podejście góry do współczesnej zmiany mundurów. Nie ma nigdzie zdjęć, a jak są to stare projekty. Nikt nic nie wie, kiedy bedą wprowadzane. Jedynie mogłem podejrzeć w \"Lesie Polskim\" wyrywkowe zdjęcia.

Jarek 18.12.2013 17:45:05
Asiu- to prawda, że leśniczowie na wsi są jako tako znani choć też rzadko widywani na wyjściowo, a raczej na \"morowo\". Z kolei ludzie z miast bardzo rzadko mają okazję widywać umundurowanych leśników, choć wiele zmienia się na lepsze w tej materii. Młody- oczywiście podzielam Twój pogląd i też poczułem się zawiedziony, gdy zalogowałem się w celu wypełnienia ankiety na stronie ORWLP Bedoń.Sądziłem, że będą tam fotki nowych propozycji mundurów, a tu wszystko to wciąż głęboka tajemnica i ludzie w lesie nic nie wiedzą.

~Dawid 23.12.2013 00:13:33
Osobiście obecny krój munduru leśnika jest na prawdę bardzo dobry. Jestem studentem leśnictwa na III roku i już nie mogę się doczekać mojej pierwszej pracy w lesie. Ale wolałbym nosić mundur, który jest obecnie, aniżeli jakiś nowy, który znając życie niewiele będzie miał wspólnego z elegancją leśnika. Chociaż mogę się mylić. Jestem sceptycznie nastawiony co do zmian w umundurowaniu leśników.

~operator harwestera 04.10.2015 09:40:18
W mundurach powinny chodzić służby państwowe a nie biznesowe tzn.policja,wojsko,straż graniczna,straż pożarna,a miejskią powinno się zlikwidować.Tylko polscy leśnicy chodzą w mundurach,co one znaczą i po w nich chodzą pewnie nikt nie wie nawet oni sami.

~operator harwestera 04.10.2015 09:50:00
Może by tak ubrać w mundury:piekarzy,rolników,tokarzy,murarzy,fryzjerów,mechaników itd..wtedy wszyscy czuli by się wyjątkowi.

Jarek 04.10.2015 10:09:21
...także operatorów harwesterów, bo to także wyjątkowi ludzie, choć nie wszyscy, niestety.

~Lidia 19.12.2017 08:20:34
Bardzo ciekawy opis munduru leśnika .Jeżeli są możliwości to warto przybliżyć pracę , tradycje , ubiory leśnika w edukacji .

Jarek 19.12.2017 19:32:13
Lidio- jak najbardziej masz rację, mundur leśny ma swoją ciekawą historię, warto ją upowszechniać. Pozdrawiam

Dodaj komentarz

Wpisz swoje imię
Twój komentarz
Wpisz kod z obrazka   
Zdjęcie CAPTCHA Odśwież obrazek

LOGIN

 

Kategorie

Zasady (27)
Leśnictwo (100)
Drzewa (38)
Zwierzęta (109)
Leśniczówka (157)
Technika (22)

Archiwum

2007 (44)
2008 (101)
2009 (92)
2010 (84)
2011 (101)
2012 (103)
2013 (100)
styczeń (9)
luty (9)
marzec (9)
kwiecień (8)
maj (8)
czerwiec (8)
lipiec (8)
sierpień (8)
wrzesień (8)
październik (9)
listopad (7)
grudzień (9)
2014 (78)
2015 (63)
2016 (60)
2017 (52)
Kanał RSS - nowy

 
 
Serwisy internetowe Lasów Państwowych wykorzystują pliki cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich zapis lub wykorzystanie.
Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.
Akceptuję politykę prywatności
zamknij